Emekli Olup Başka İşte Çalışanların Yıllık İzinleri Ne Kadar?

Emekli olup başka işte çalışanların ya da aynı işte çalışmaya devam edenlerin hakları kanun tarafından kısıtlanmamıştır.Emekli çalışanın izin hakkı...

0
19

Emekli olup başka işte çalışanların ya da aynı işte çalışmaya devam edenlerin hakları kanun tarafından kısıtlanmamıştır. Emekli çalışanın izin hakkı ise çoğu kez mahkeme konusu olabiliyor.

Emekli Çalışanın İzin Hakkı

Emeklilikten sonra çalışan personelin izin hakkı konusunda her ne kadar çelişkili görüşler olsa da genel olarak kabul gören yasal prosedür, çalışanın işe yani başlamış gibi değerlendirilmesi yönündedir. Bu durum, yıllarca aynı yerde çalışıp, emekli olup yine aynı şirkete hizmet veren çalışan için, biraz haksız bir uygulama gibi görünebilir. Fakat Yargıtay,  emekli olurken çalışan bütün haklarını aldığı için geçmiş dönemin kapandığını, kişinin tekrar işe başladığı tarihten itibaren yeni bir dönemin başladığını düşünmektedir. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararlarının sayısı az değildir.

Bu gibi durumlarda işçi ve işveren arasındaki ilişkiye göre uygulamalar değişse de, patronun çalışana yeni başlayan muamelesi yapma hakkı da bulunmaktadır.

Yıllık Ücretli İzin Hakkı

Yıllık ücretli izin hakkı 4857 sayılı İş kanununda belirtilmiştir. Çalışanın alabileceği ücretli izin hakkı, çalışma süresi ile doğru orantılıdır. Bu durumda, kanunda belirtilen çalışma süresine göre çalışanın kullanabileceği ücretli izin süreleri şunlardır:

  • Çalışan bireyin çalışma süresi 1 yıl ila 5yıl arasında ise, kullanabileceği ücretli izin hakkı 14 gün,
  • Çalışan bireyin çalışma süresi 5 yıl ila 15 yıl arasında ise, kullanabileceği ücretli izin hakkı 20 gün,
  • Çalışan bireyin çalışma süresi 15 yılı geçmiş ise, kullanabileceği ücretli izin hakkı 26 gündür.

Yıllık Ücretli İzin Kullanımında Özel Durumlar

 İşçinin özel durumu varsa ücretli izin kullanma süresi değişebilir. Bu tür özel durumlar şunlardır:

  • Çalışan işe yeni başlamış ise ve henüz aynı işyerinde 1 yıllık ( bu süreye deneme süresi dahildir) çalışma süresini doldurmamışsa, o yıl için izin kullanma hakkı yoktur.
  • Çalışan 18 yaşının altında ise ve deneme süresi de dahil olmak üzere 1 yıllık süreyi tamamlamamış olsa bile, alacağı izin süresi 20 gündür. 18 yaş altındaki işçilerin 20 gün izin kullanması için aynı işyerinde 5 yılı tamamlamaları beklenmez.
  • Çalışan 50 yaşının üzerinde ise ve deneme süresi de dahil olmak üzere 1 yıllık süreyi tamamlamamış olsa bile, alacağı izin süresi 20 gündür. 50 yaş üzerindeki işçilerin 20 gün izin kullanması için aynı işyerinde 5 yılı tamamlamaları beklenmez.

Emekli Olduktan Sonra Farklı İşyerinde Çalışanlar

Emeklilikten sonra farklı işyerinde çalışama hayatına devam eden işçilerin daha önceki çalışma süreleri göz önünde bulundurulmaz ve işe yeni başlamış kabul edilirler. Yani ilk yıl izinsiz, daha sonra ise 5 yıl doluncaya kadar 14 gün izin kullanabilirler.

Bu konuda pratikte gözlemlenen durum emekli olduktan sonra çalışma hayatına devam eden işçiler genellikle 50 yaş ve daha üzerinde olduğu için bir önceki paragrafta bahsedilen kural uygulanmaz ve işçi 20 gün izin kullanabilir.

Bildirilen süreler kanuni olarak belirlenmiş ve çalışanın yapabileceği en az izin süresidir. İşçi ve işverenin karşılıklı anlaşması ya da yapılan toplu sözleşmeler kapsamında izin süresi uzatılabilir, fakat kısaltılamaz.

Çalışana Mazeret İzni Kullanımı

İşçiye mazeret izni kullandırılması iş yasasının ek 2. Maddesine göre uygulanır. Eğer çalışanın en az % 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığa sahip çocuğu var ise yıllık izin süresi dışında mazeret izni kullanabilir.

Bu yasa kapsamında en az % 70 engelli çocuğu ya da süreğen hasatlığı olan çocuğu olduğunu resmi olarak belgeleyebilen çalışan, yıllık izin süresi haricinde yılda toplam 10 gün olmak üzere, fazladan izin kullanma hakkına sahiptir.

Yasada bu izin çocuğun tedavisi amacı ile kullanılmalıdır, yazmaktadır. Bu nedenle çalışanın 10 gün mazeret iznini kullanıp geri geldiğinde, bu süreyi çocuğunun tedavisi için kullandığını belgelemesi kendi yararına olur. Bu belgeler hastane giriş çıkışı, doktor raporu vs. olabilir. Böyle bir belgeleme zorunlu değildir.

Bahse konu izin ebeveynlerden sadece birisi tarafından kullanılabilir. Toplam 10 günlük mazeret izni bölünerek veya bir seferde kullanılabilir. Mazeret izni, ücretli izindir. Fakat bu ücrete prim vb. ek ödemeler dahil edilmez. Emekli çalışanın izin hakkı değerlendirmesi yapılırken eğer çalışanın özürlü çocuğu var ise mazeret izni kullanma hakkı da olduğu yaslarla belirtilmiştir.

Mazeret İzni Kapsamında Süreğen Hastalık

Mazeret izni için süreğen hastalık olarak kabul edilen belli başlı hastalıklar şunlardır:

  • Astım,
  • Kanser,
  • Lösemi,
  • Epilepsi vb.

Çalışan İşyerinden Ayrıldığında İzin Hakkının Yanması

Çalışan, işyerinden ayrıldığında birikmiş izni varsa ya da aynı yıla ait henüz kullanmadığı yıllık izni varsa, bu hakkı yanmaz. Böyle bir durumda çalışanın kullanmadığı yıllık izin ücreti, çalışanın almakta olduğu en son ücret üzerinden hesaplanarak işveren tarafından ödenmelidir.

Çalışanın Yıllık İznini Bölerek Kullanması

Çalışanın hak ettiği ücretli izni bölerek kullanması yasal hakları kapsamındadır. Bir yıla ait izin, en fazla 3’e bölünerek kullanılabilir. Mazeret izni, bu kapsamın dışında olup 1’er günlük bölünmelerle dahi kullanılabilir. Yani 10 günlük mazeret izni gereği halinde 10 kere bölünebilir.

Hafta Sonu Tatillerinin Yıllık İzne Dahil Edilmesi

Hafta sonu tatillerinin yıllık izin içinde kabul edilmesi kesinlikle yasalara aykırıdır. Böyle durumlarda, yıllık izin hesaplamasında işçinin hak etmiş olduğu izne, hafta sonu kullanması gereken izin süresi de eklenir. Sözgelimi 14 gün yasal izni bulunan bir çalışan, 14 günlük süre 2 haftayı kapsadığı için, 2 gün de haftalık iznini alır ve pratik olarak toplamda 16 gün izin yapma hakkına sahiptir.

Yıllık İzinde Çalışmak

Yıllık iznini kullanan bir çalışanın, bu süre zarfında bir başka işyerinde çalışması yasaktır. Böyle bir durumun ortaya çıkması halinde, yasal olarak işveren işçiden kullandığı iznin parasını geri isteme hakkına sahiptir.

Yıllık İznin Zamanında Kullandırılmaması

Yıllık izin zamanında, yani aynı yıl içinde kullanılmazsa, bu durumda hem işçi hem de işveren için birtakım riskler oluşur. Bu riskler şunlardır:

  • Yıllık izin kullanmasına izin verilmeyen işçinin başına herhangi bir iş kazası gelmesi durumunda, işveren idari para cezası ödemek zorunda kalır.
  • İş kazası sebebi ile ortaya çıkan iş kazalarına ait bütün ödemeler işveren tarafından yapılır. Bu ödemeler 1.000.000.000 TL ‘ye kadar çıkabiliyor.
  • İşyerine görevli kişinin ya da departmanın izin sürelerini planlaması ve personel kullandırması konusunda aksama yaşanması halinde ve bu durumun yapılan denetimde ortaya çıkması ile, işyerine idari para cezası kesilir.
  • Yıllık izin kullanarak dinlenme şansını yakalayamayan işçi, iş kazası geçirdiği takdirde çalışma gücünü kaybedebilir.
  • İşçilerin dinlenmeden çalışması işyerinde verimliliği düşürür.
  • Çalışan yıllık izin kullandığı sırada farklı bir yerde çalışırken iş kazası geçirir ise, hastane vb. masraflarını kendisi ödemek zorundadır.
  • Parça başı iş yapılan yerlerde yıllık izin kullanılmadan çalışılırsa, çok ciddi verim azalması olur.

Bütün bunlar göz önünde bulundurularak, işçiye verilmiş anayasal bir hak olan ücretli iznin mümkün olduğu kadar düzenli bir biçimde çalışana kullandırılması tavsiye edilir.

Emekli çalışanın izin hakkı konusunda 2019 yılı itibariyle uygulanan yasal prosedürler bu çerçevede incelenmektedir.


CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here