Sağlık
Giriş Tarihi : 21-11-2020 03:43   Güncelleme : 21-11-2020 03:43

Obsesif Kompülsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir? Tedavisi ve Sebepleri

Obsesif kompülsif bozukluk nedir, belirtileri ve sebepleri nelerdir? Obsesif kompülsif bozukluk hakkında merak ettiğiniz tüm detayları ve tedavisi hakkında ayrıntıları yazımızdan inceleyebilirsiniz.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir? Tedavisi ve Sebepleri
Emre Hoca

Obsesif kompülsif bozukluğun belirtileri adım adım ortaya çıkar. Bireyin çok stresli olması durumunda belirtiler daha da artarak kötüleştiği gözlemlenir. Obsesif kompülsif bozukluk genellikle çocukluktan ergenliğe geçiş döneminde ortaya çıkar. Bu gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde de kendini gösterir.

Obsesif kompülsif bozukluk belirtileri;

•    Mikrop korkusu,

•    Aşırı temizlik yapmak,

•    Kirlenmekten korkmak,

•    İnsanlarla el sıkışmaktan rahatsız olmak,

•    İnsanların dokunduğu eşyalara dokunamama,

•    Sürekli duş alma isteğinde olmak,

•    Sürekli bir şeyleri kontrol etmek,

•    Kapı veya kapı gibi kilitlenen nesneleri sürekli kontrol etmek (kilitli olduğu bilindiği halde),

•    Prizleri, ocakları sürekli kontrol etmek (prizlerin boş, ocağın kapalı olduğu bilindiği halde),

•    Düzenli ve simetri takıntısı,

•    Kendisinin ya da değer verdiği insanların zarar görmesinden korkmak,

•    Herhangi bir şeyi içinden veya sesli olarak sürekli saymak,

•    Kelime veya herhangi bir şeyi defalarca tekrarlamak,

•    Hata yapmaktan korkmak.

Obsesif Kompülsif Ne Anlama Gelir?

Obsesif kompülsif bozukluk kısaca OKB’nin tanımsal açıklaması, bireyin istemsiz bir şekilde çevresel ya da psikolojik faktörler sonucu kafasında oluşturduğu düşünceleri takıntı haline getirmesiyle ortaya çıkan ve kendisine engel olamadığı bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlığa saplantı zorlantı bozukluğu da denilir. 

Obsesif ve kompülsif kelime anlamı olarak birbirinden farklı ancak bir bütün olarak gözlemlenen bir hastalıktır. Obsesif, insanların takıntılı bir şekilde sürekli aynı şeyleri düşünmesidir. Bu düşüncelere obsesyon denir. Bu durum insanları içinden çıkılamaz sıkıntılara düşmesine sebebiyet verir. Kompülsif ise hastaların kafasındaki düşüncelerden dolayı oluşan içsel sıkıntıyı azaltmak için uyguladıkları yineleyici davranışlardır.

Obsesif Kompülsif Nasıl Bir Hastalıktır?

Obsesif kompülsif bozukluk hastalığı olan birey, düşüncelerine karşı koyamaz ve bazı ritüeller uygular. Örneğin; evdeyken veya evden çıkarken sürekli ocağı, tüpü, prizleri kontrol etmek, ellerini sık sık yıkamak, aşırı derecede temizlik yapmak vb. gibi davranışlardır. 
Hastaların çoğu aslında yaptıkları bu davranışlarının doğru olmadıklarını, mantıksız olduğunu bilir. Ancak kendilerine engel olamazlar ve bu davranışları istemeseler de yapmaya devam ederler. Bu ritüeller sosyal, iş ve eğitim hayatlarına olumsuz etkiler. Örneğin, bu takıntılı davranışları sürekli yaptıklarından dolayı günlük zamanlarının çoğu bu şekilde geçer. Fiziksel olarak da yorgunluk olur, yaşam kaliteleri zamanla düşer. Yapmamaları halinde de hastalık daha ileri seviyeye yani kötüleşmesine sebep verebilir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Tipleri Nelerdir?

Hastaların göstermiş oldukları belirtilere göre obsesif kompülsif bozukluk kendi arasında tiplere ayrılır. En çok bilinen tip, temizlik hastalığıdır. Bu hastaların kafalarında oluşan korku, mikroptur. Mikrop kapmaktan korkan bu hastalar, yaşadıkları evde sürekli temizlik yaparak mikroplardan uzak kaldıklarına inanırlar. Aynı şekilde sürekli ellerini yıkamak isterler. Aynı şekilde kimyasal içerikli temizlik ürünleri kullandıkları için kendilerine ve çevrelerine de zarar verirler. 

Bir diğer tip ise şüphe, korku obsesyonudur. Hasta sürekli kapı kilitli mi, tüp ve ocak açık mı, prizde herhangi bir şey takılı mı gibi düşüncelere kapılarak sürekli şüphe içerisinde kalır. Sık sık bunları kontrol eder. Ancak kontroller içlerini rahatlatmaz. Sürekli bir korku içerisinde olur. Kendilerine, yakın çevresindeki insanlara, evlerine bir şey olacağını düşünürler.

Simetri obsesyonunda, kişi her şeyin yerli yerinde ve düzgün, yani simetrik bir şekilde olmasını ister. Sürekli bulundukları ortamda dikkatlerini çeken en ufak düzensizlikte kendilerini tatmin edecek şekilde düzenleme yaparlar.

Cinsel obsesyonun da birey, istemeden de olsa uygunsuz düşüncelerde bulunur. Uygunsuz bir ortamda, örneğin dini bir aktivite yaparken, cinsel içerikli düşüncelere dalar. Ya da uygun olmayan kişiler üzerinden cinsel içerikli hayaller kurar. Bu düşüncelerin doğru olmadığını bilse de kendisine engel olamaz. 
Bazı obsesif kompülsif hastalarında da biriktirme huyu olur. Evlerinde bulunan, atılması gereken eşyaları atamazlar, sürekli biriktirirler. Bu tarz biriktirme huyu olan insanlar çevrelerinden kendilerini soyutlarlar, toplum içine girmezler.  

Batıl inanç obsesyonunda birey, birçok sayılara, canlılara ya da oluşan durumlara kendilerince anlamlar yüklerler. Örneğin saatlere anlamlar yükleyebilirler. Bu anlamlara göre günlerinin kötüleşeceğine ya da iyileşeceğine inanırlar. Bu yaşamlarını zorlaştıran bir düşüncedir.
Başka bir tip olan dini obsesyonda birey, istemese de Allah’a, peygambere, Kuran’a ya da inandığı herhangi bir dinin önemli nesnelerine zıtlık oluşturarak nefret söylemlerinde bulunması, inkar etmesi, küfür ya da hakaretler etmesi gibi davranışlarda bulunmasıdır.  
Saldırganlık obsesyonunda birey, kendisinin istemeden de olsa değer verdiği sevdiklerine şiddet gösterebileceği, saldırabileceği gibi düşüncelere kapılmasıdır. 

Obsesif Kompülsif Bozukluğun Sebepleri Nelerdir?

Obsesif kompülsif bozukluğun neden olduğu halen daha bilimsel olarak bilinmemektedir. Ancak ortak kanı çevresel faktörler ve biyolojik faktörlerin neden olduğu yönündedir. 

Çevresel faktörler;

•    Yaşanmış bir taciz

•    Sevilen birinin kaybı

•    Kişinin veya yakının yaşadığı bir hastalık

•    İlişki kaygıları

•    Yaşam statüsünde beklenmeyen değişiklik

•    İş veya okulda yaşanan problemler

Hasta sonradan yaşadığı bu çevresel faktörler ile bu rahatsızlığı geçirebilir. Ancak hasta biyolojik faktörler sebebiyle, doğuştan da bu hastalığa sahip olabilir. Biyolojik faktörlere bakıldığında beynin belirli bir bölümü çalışırken, obsesif kompülsif bozukluk belirtilerinin etkisiyle beyin daha da aşırı çalışmaya başlar. 

Obsesif Kompülsif Bozukluk Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Obsesif kompülsif bozukluğu şüphesi taşıyan hastalara psikiyatriler, obsesif kompülsif bozukluk tanı yöntemi olarak, psikolojik değerlendirmeler yapar. Bu değerlendirmeler esnasında hastaların duyguları, düşünceleri, gösterdikleri belirtiler tek tek incelenir. 

İnceleme süreci bazen zorlu olur. Çünkü obsesif kompülsif bozukluğu birçok psikolojik hastalıklarla (depresyon, anksiyete gibi) karıştırılabilir. 

Obsesif kompülsif hastalarının ritüelleri vardır. Hasta bu ritüelleri yerine getirmediği zaman oluşabilecek olumsuz bir sonuçtan dolayı herhangi bir stres, endişe, korku gibi psikolojik baskı hissedebileceği durumlar yaşamıyorsa, yaptığı davranışlar büyük sorun yaratmaz. Eğer bu ritüelleri gerçekleştirmediği için stres, endişe, korku yaşıyorsa, bireyin takıntılı davranışlar hayatına hükmetmeye başlar. Bu durum bireyin asıl sorumlulukların önüne geçmeye başlamışsa ya da geçmişse yaşamında büyük sorun gösterir.

Kontrol edilemeyen bu tür belirtiler ve ritüeller var ise bu konuda uzman bir doktora gidilerek doğrudan konuşulması, bireyin sağlığı ve yaşamı kalitesi için önemlidir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Tedavisi Nasıldır?

Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi oldukça önemlidir. Bu hastalık için 2 tür tedavi yöntemi vardır.

•    Psikoterapi: Psikiyatri ve obsesif kompülsif bozukluk rahatsızlığına sahip birey, belirlenen seanslar eşliğinde tedaviye başlar. Burada ortalama 20 seanslık terapi yapılır (hastanın durumu ve psikiyatrinin seçimine göre bu seans azalabilir ya da artabilir). Psikiyatri, hastanın sıklıkla yaptığı ritüelleri ve hastanın kafasındaki takıntılı düşünceleri azaltmayı hedefler ve buna göre bir tedavi uygular. Hastanın yaptığı ritüellerle yüzleşmesine ve onları kontrol etmesine yardımcı olmaya çalışır. Bu işlemi yaparken hastayı zorlamaz, incitmez ve korkutmaz.

•    İlaç Tedavisi: Obsesif kompülsif bozukluk rahatsızlığı gösteren hasta arasında gerçekleşen bir diğer yöntem de ilaç tedavisidir. Psikiyatrinin hastayı incelemesinden sonra karar verdiği ilacı belirtilen dozda, hasta düzenli bir şekilde kullanması gerekir. Düzenli kullanımla hasta üzerinde olumlu etkiler görülmeye başlar. İlaçların hastalara etkisi ortalama 3 aydır (bu hastaya göre değişen bir sayısal veridir).

Tedaviden Sonraki Süreç Nasıldır?

Obsesif kompülsif bozukluğu olan çoğu hasta terapi ve ilaç tedavisinden sonra olumlu ilerlemeler gösterdiği gözlenmiştir. Bir kısım hastalarda ise (genelde obsesif kompülsif kişiliğe sahip olanlar yani doğuştan olanlar), tedaviler tamamlandıktan sonra tekrar bu davranışlar gözlemlenebilir.