Emekli Olup Çalışanların Tazminat Hakkı Var Mı?

12 Eylül 2019 Perşembe 15:49
Emekli Olup Çalışanların Tazminat Hakkı Var Mı?
Çalışan emeklilerin tazminat alma durumları özellikle emekli olduktan sonra maaşlı olarak çalışmaya devam eden çalışanlar tarafından merak edilmektedir. Emeli çalışanların tazminat hakkı bilhassa bu emekliler emekli olurken kıdem tazminatlarını almışlarsa farklı almamışlarsa farklı şekilde değerlendirilir.

Diğer yandan şunu söylemek gerekir ki emekli olduktan sonra aynı veya başka bir iş yerinde çalışmaya devam eden kişinin normal bir çalışan gibi tüm tazminat hakları söz konusudur. Burada sadece emeklinin emekli hakkı kazandığı gün kanunen ortaya çıkan kıdem tazminatı hakkı söz konusu olduğu için bazı nüans farkları söz konusudur.

Emekli Olup Çalışanların Çalışırken Tazminat Hakkı Nedir?


Çalışan emeklilerin çalıştıkları işyerinden tazminat almaları yasal bir haklarıdır. Öncellikle bir iş yerinde çalışırken emeklilik hakkı kazanan bir çalışan iş yerinden emeklilik sebebini gerekçe göstererek istifa ederse kıdem tazminatlarını alır.

Diğer yandan çalışan emekli olduğu halde kıdem tazminatını almadan çalışmaya devam ederse bu durumda kıdem tazminatı hakkı saklı kalmak koşulu ile çalışmaya devam edebilir. Emekli olup çalışmaya devam eden bir kişinin ki tür tazminat hakkı vardır. Bunlar;

  • Kıdem tazminatı,

  • İhbar tazminatıdır.


Kıdem tazminatı emekli olsun veya olmasın tüm çalışanlara brüt ücret baz alınarak ödenir. Kanuna göre çalışanlar her bir tam yıl için 30 günlük brüt ücretleri tutarında kıdem tazminatı hakkı kazanır. Kıdem tazminatından yasal damga vergisi dışında başka bir kesinti yapılmaz.

Çalışan Bir Kişi Emekli Olursa Neden Kıdem Tazminatı Alır?


Bir çalışanın emekli olduğunda kıdem tazminatı alma durumu kanuni hakkıdır. Çalışan iş yerine emekli olacağını ve bu sebeple işten ayrılacağını bildirdiğinde iş yeri çalışanının hak kazandığı kıdem tazminatını çalışana ödemek zorundadır. Uygulamada genellikle iş yerleri yüksek kıdem tazminatı birikmiş olan çalışanlar ile anlaşmaya giderek kıdem tazminatlarını takside bağlama gibi yollara gidebilirler.

Kıdem tazminatı aslında çalışanın çalıştığı süre boyunca devlete ödediği sosyal güvenlik primlerinin en azından bir kısmını geri almasıdır. Dolayısıyla bu tazminatın hesaplamasında çalışanın ödediği prim tutarları esas alınırken işveren payları dikkate alınmaz.

Emekli Olduğu Halde Çalışan Kişi Sağlık Sebebiyle İşten Ayrılırsa Kıdem Tazminatı Alır Mı?


Zorunlu sağlık sebepleri ile işi bırakmak durumunda kalan bir çalışan emeklinin tazminat alma hakkı aynen emeklilik hakkına kavuştuğu için işten ayrılma ve tazminat hakkı alması ile benzerdir. Burada çalışan emeklilik hakkı kazandığı halde emekli olmamış ve çalışmaya devam etmiş olabilir. Bu sürede sağlık sebebi ile emekliliğini isterse o güne kadarki tazminatlarını iş yerinde alır. Aynı sebeple rapor almış ise rapor parası da ayrıca tazminata ilave edilir.

Emekli Olduğu Halde Tekrar Çalışırken Kendi İşten Ayrılan Kişinin İhbar Sorumluluğu


Kendi istediğiyle işi bırakan bir çalışan emeklinin ihbar süresi emekli olduktan sonra çalışmaya başladığı iş yerindeki çalışma süresine bağlıdır. Tazminat hakkı ile benzer olarak normal çalışanlar ile aynı ihbar süreleri çalışan emekliler için de geçerlidir. Buna göre çalışan emekliler için öngörülen ihbar süreleri şu şekildedir:

  • 6 aydan 18 aya kadar çalışan emekliler için 4 hafta,

  • 18 ay ile 3 yıl arasında çalışan emekliler için 6 hafta,

  • 3 yıldan daha uzun süredir çalışmakta olan emekliler için ise 8 hafta olarak belirlenmiştir.


Emekli Olan Kişinin Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?


Çalışan emeklinin alacağı kıdem tazminatının hesaplanması için çalışan emeklinin aylık brüt maaşı ve yıllık meydana gelen kümülatif vergi matrahı esas alınır. Buna göre örneğin aylık 5000 TL brüt kazancı olan bir çalışan 20 yıldır söz konusu iş yerinde çalışıyor ise 759,05 TL damga vergisi düşüldükten sonra 99,254.64 TL kıdem tazminatı alabilecektir. Diğer yandan kıdem tazminatı gibi aynen ihbar tazminatı hakkına sahip olacaktır. Ancak bu hak ancak işte çıkarıldığı durumda alabileceği bir haktır. Kendi isteği ile ve emekliliği geldiği için emekli olan bir çalışanın ihbar tazminatı hakkı olmaz.

İşten Çıkarılan Bir Emeklinin Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?


Çalışan bir emeklinin işten çıkarılması durumunda kıdem tazminatı hesaplaması esas olarak normal kıdem tazminatı hesaplaması ile aynıdır. Burada önemli olan husus çalışanın emekliliğini istemiş olup olmamasıdır.

Çalışan bir emekli kıdem tazminatını alıp emekli olmuş ve sonra tekrar çalışmaya başlamışsa bu durumda yeniden çalışmaya başladığı iş yerinden çıkarılırsa emekli olduktan sonraki dönemden itibaren oluşacak kıdem tazminatını alır.

Diğer yandan çalışan kişi emeklilik hakkı kazandıktan sonra emekli olmamış ve halen aynı iş yerinde çalışmaya deva ediyor ise bu durumda işte çıkarılması halinde emeklilik öncesi kıdem tazminatı hakkı ile emeklilik sonrası emeklilik haklarından kaynaklanan tüm kıdem tazminatını alır.

Kıdem Tazminatını Alıp Emekli Olan Tekrar Çalışmaya Başlarsa İzin Durumu Ne Olur?


Emekli olmuş bir çalışanın yeniden işe başlaması durumunda izin hakkı diğer çalışanlar ile aynıdır. Yeni bir işe başlaması halinde kanunen belirlenmiş olan aşağıdaki izin sürelerine sahip olacaktır:

  • 1 yıl ile 5 yıl arası çalışanlar için 14 gün,

  • 5 ile 15 yıl arasında çalışanlar için 20 gün,

  • 15 yıldan daha fazla çalışmış olanlar için ise 26 gün olarak belirlenmiştir.


İş yerinde çalıştığı süre 1 yılı dolmamış çalışan emeklilerin izin hakkı yoktur ancak iş yerinin inisiyatifinde olmak kaydıyla 6 ayları dolduktan sonra avans izin kullanmaları mümkündür.

Emekli Olmuş Kişi Aynı İş Yerinde Çalışmaya Başlarsa İzin Süresi Ne Olur?


Emekli olmuş bir insan aynı iş yerinde çalışmaya devam ederse izin hakkı ve süresi emekli olup emekli maaşı almaya başlamış olduğu için ve yeniden bir iş sözleşmesi imzaladığı için sanki yeni işe başlamış gibi olur. Çalışanın geriye dönük izinleri ortadan kalkar. Zira emekli olmuş ve iş yerinden kıdem tazminatı almış bir çalışan şayet varsa birikmiş izinlerinin ücretini de kıdem tazminatı ile alacaktır ve bu izin hakları kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

Buna göre emekli olup tekrar çalışmaya başlayan bir çalışan emeklinin ilk sene için 14 gün izin hakkı olacaktır. Dolayısıyla çalışan emeklinin emekli olduktan sonra başka bir iş yerinde veya daha önce çalıştığı aynı iş yerinde çalışması açısından herhangi bir fark söz konusu değildir.

Emekli Olan Bir Kişi Tazminat İçin İş Yerinden Kendisinin İşte Çıkarılmasını İsteyebilir Mi?


Fazladan tazminat almak için emekliliği gelen bir kişi işyeriyle anlaşıp işten çıkarılmasını isterse bu durumda iş yerinden kıdem tazminatı alacaktır ancak zaten çalışan kişinin emekli hakkı kazandığında kendiliğinden kıdem tazminat hakkı vardır.

Buna benzer bir başka husus ise emekli olmuş kişilerin iş yerleri ile anlaşarak kayıt dışı çalışmaya devam etmesidir. Bu durum hem sosyal güvenlik destek primi iş veren payı hem de vergi vermeyecek iş yerlerinin işine gelmekte hem de çalışanlar bu şekilde maaşlarından %10’luk sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmadığı için avantajlı görünmektedir. Diğer yandan bu yöntemlerin yasal olarak uygun olmaması bu tip uygulamalara giden iş yerlerinin yasal yaptırımlar ile karşılaşması sonucuna neden olabilmektedir.

GazeteBanka.Com Haberleri Kaynak Link Verilmeden Kullanılamaz.

Facebook Sayfamızı Buradan Takip Edebilirsiniz.

Instagram Sayfamızı Buradan Takip Edebilirsiniz.

Twitter Sayfamızı Buradan Takip Edebilirsiniz.

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.